Ένα σημαντικό επίτευγμα για την αρχαιολογία και την τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί η επιτυχής ανάγνωση αρχαίων παπύρων που απανθρακώθηκαν κατά την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. Με τη βοήθεια προηγμένων απεικονιστικών τεχνικών και αλγορίθμων AI, οι επιστήμονες κατάφεραν για πρώτη φορά να αποκρυπτογραφήσουν ολόκληρο το σωζόμενο κείμενο ενός σφραγισμένου παπύρου, χωρίς να χρειαστεί να τον ανοίξουν.
Το επίτευγμα αποτελεί καρπό της διεθνούς πρωτοβουλίας Vesuvius Challenge, η οποία αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για την εικονική «αποτύλιξη» των παπύρων που ανακαλύφθηκαν στη μοναδική σωζόμενη βιβλιοθήκη του ελληνορωμαϊκού κόσμου, στο Ηράκλειο της Ιταλίας.
Ο πάπυρος PHerc. 1667, μήκους περίπου 1,5 μέτρου, περιλαμβάνει 20 στήλες αρχαίου ελληνικού κειμένου με φιλοσοφικούς στοχασμούς γύρω από τη γνώση, τη λογική και την ανθρώπινη φύση, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι ενδέχεται να αποτελεί έργο του στωικού φιλοσόφου Χρυσίππου.
Η ερευνητική ομάδα, υπό τον καθηγητή Brent Seales του Πανεπιστημίου του Κεντάκι, θεωρεί ότι η τεχνολογία ανοίγει πλέον τον δρόμο για τη μελέτη εκατοντάδων ακόμη παπύρων. Στο πλαίσιο αυτό, το Vesuvius Challenge συνεχίζει να προσφέρει χρηματικά έπαθλα για νέες αποκρυπτογραφήσεις, επιταχύνοντας την ανάκτηση πολύτιμων κειμένων της αρχαιότητας.
