Η σχεδίαση ενός νέου μηχανισμού, που θα απορροφήσει κοινωνικές πιέσεις χωρίς να διαταράξει τη χρηματοπιστωτική κανονικότητα, αποδείχθηκε ιδιαίτερα απαιτητική. Πρόκειται για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων που η πορεία του προς την υλοποίηση ανέδειξε εξαρχής τη δυσκολία του εγχειρήματος. Η βασική αρχιτεκτονική του μοντέλου – απόκτηση της κατοικίας και επαναμίσθωση στον ευάλωτο οφειλέτη – προϋποθέτει τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, τη συνεργασία του τραπεζικού συστήματος και τη σταθερή παρουσία του κράτους ως ρυθμιστή και εγγυητή του πλαισίου. Η ισορροπία αυτή δεν είναι αυτονόητη και απαιτεί σαφείς κανόνες, προβλεψιμότητα και χρονικό ορίζοντα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εμπλοκή επενδυτικών κεφαλαίων αποτέλεσε εξαρχής έναν κρίσιμο παράγοντα. Το ενδιαφέρον υπήρξε, ωστόσο συνοδεύτηκε από έντονους προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα του μοντέλου, το ρυθμιστικό περιβάλλον και τον επιμερισμό του ρίσκου. Αντίστοιχα, για τις τράπεζες και τους servicers, ο Φορέας δεν συνιστά εργαλείο απόδοσης, αλλά μηχανισμό εξομάλυνσης, ο οποίος μειώνει τις κοινωνικές εντάσεις που συνοδεύουν την αναγκαστική εκτέλεση, χωρίς να αναιρεί τη στρατηγική εξυγίανσης των χαρτοφυλακίων.
Οι παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο θεσμικό πλαίσιο στόχευαν στο να καταστήσουν τον Φορέα λειτουργικά εφικτό. Η προσαρμογή των όρων συμμετοχής, η αποσαφήνιση της διαδικασίας απόκτησης και επαναμίσθωσης και η ενίσχυση της προβλεψιμότητας αποτέλεσαν τα αναγκαία βήματα ώστε το εγχείρημα να πάρει «σάρκα και οστά».
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο Φορέας θα αποκτά την πρώτη κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη και θα τη μισθώνει εκ νέου στον ίδιο για χρονικό διάστημα έως 12 έτη, έναντι μισθώματος που καθορίζεται βάσει των οικονομικών του δυνατοτήτων και με τη συνδρομή κρατικής επιδότησης. Με το σχήμα αυτό, η απώλεια της κυριότητας δεν ταυτίζεται με άμεση απώλεια της κατοικίας, ενώ μετά τη λήξη της μίσθωσης παρέχεται στον οφειλέτη η δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου, υπό την προϋπόθεση ότι έχει ανακτήσει τη χρηματοοικονομική του σταθερότητα και έχει τηρήσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις.
Το crash test του φορέα προστασίας της πρώτης κατοικίας δεν θα δοθεί σε επίπεδο διακηρύξεων. Θα δοθεί στο κατά πόσο μπορεί να στηρίξει, σε βάθος χρόνου, ένα πολυετές σχήμα επαναμίσθωσης με σταθερούς κανόνες, να κερδίσει την εμπιστοσύνη των δικαιούχων και να ενταχθεί ομαλά στο οικοσύστημα της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους. Εκεί θα κριθεί, τελικά, αν ο θεσμός μπορεί να περάσει από τη μεταβατική φάση στην κανονικότητα.
