Η πορεία της Ε.Ε. στην Ψηφιακή Δεκαετία 2020–2030
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υλοποιεί μια μακροπρόθεσμη, στρατηγική προσέγγιση για την ψηφιακή μετάβαση των κρατών-μελών μέσω του προγράμματος της Ψηφιακής Δεκαετίας, θέτοντας συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους με ορίζοντα το 2030. Σύμφωνα όμως με έρευνα που δημοσιοποιήθηκε στο πρόσφατο τεύχος του Παρατηρητηρίου του ΣΕΒ, η έως σήμερα πορεία στην ΕΕ χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια μεταξύ των επιμέρους πυλώνων: καταγράφεται πρόοδος στις ψηφιακές υποδομές και στην ψηφιοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά υστέρηση στη διάδοση τεχνολογιών αιχμής και στις ψηφιακές δεξιότητες, υποδεικνύοντας την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πλησιάζει τον στόχο του 100% στην κάλυψη 5G, ενώ τα δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας καλύπτουν το 82,5% των νοικοκυριών. Ωστόσο, οι οπτικές ίνες φθάνουν μόλις στο 69% του στόχου και η ανάπτυξη edge υποδομών απαιτεί τριπλασιασμό έως το 2030. Την ίδια στιγμή, η υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής παραμένει χαμηλή: η AI αξιοποιείται μόλις από το 18% του στόχου, το cloud στο 52% και τα δεδομένα στο 44%. Στις ψηφιακές δεξιότητες, η απόσταση από τον στόχο του 80% παραμένει μεγάλη, ενώ οι ειδικοί ΤΠΕ εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 13,5 εκατ. το 2030, έναντι στόχου 20 εκατ.
Παράλληλα, η υλοποίηση της Ψηφιακής Δεκαετίας προϋποθέτει αυξημένη επενδυτική κινητοποίηση. Η Έκθεση Ντράγκι εκτιμά ότι η ΕΕ χρειάζεται επιπλέον 150 δισ. ευρώ ετησίως για ψηφιακές τεχνολογίες.
Η πορεία Ψηφιακής Μετάβασης της Ελλάδας
Γενικό συμπέρασμα είναι ότι το 2025, η συνολική επίδοση της χώρας κυμαίνεται στο 84% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ο ψηφιακός βηματισμός της χώρας εμφανίζει θετικές ενδείξεις, αλλά χαρακτηρίζεται από έντονη ασυμμετρία μεταξύ των επιμέρους πυλώνων.
➢ Τομέας τεχνολογίας: Εμφανίζει μικρό αποτύπωμα στην εγχώρια οικονομία (ο κλάδος ΤΠΕ συμμετέχει με 3,3% στη συνολική προστιθέμενη αξία και με 1,9% στην απασχόληση), ενώ η εξωστρέφεια είναι περιορισμένη (προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: μόλις 5,5% των εξαγωγών αγαθών). Ωστόσο, αναπτύσσεται αξιόλογη καινοτόμος δραστηριότητα, με τις δαπάνες Ε&Α των επιχειρήσεων να αυξάνονται στο 0,85% του ΑΕΠ.
➢ Ψηφιακές υποδομές: Η χώρα εμφανίζει σχεδόν πλήρη κάλυψη δικτύων 5G, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα, η κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας και οπτικών ινών παραμένει στο 46% των νοικοκυριών, σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
➢ Ρυθμιστικό πλαίσιο: Η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία (πρόσφατη ενσωμάτωση των Digital Governance Act και NIS2), ενώ διαθέτει πλέον και Εθνική Στρατηγική για την AI.
➢ Ψηφιοποίηση επιχειρήσεων: Η ψηφιακή ωριμότητα των ελληνικών ΜμΕ έχει βελτιωθεί, με το 56% των ΜμΕ να έχει βασικό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας. Όμως, η υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής παραμένει χαμηλή (ΤΝ 9%, cloud 21%, δεδομένα 31%).
➢ Ψηφιακές δεξιότητες: Μόλις το 60% των πολιτών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, ενώ οι ειδικοί ΤΠΕ αποτελούν μόνο το 2,5% της απασχόλησης, αναδεικνύοντας κρίσιμες προκλήσεις για τη χώρα.
➢ Ψηφιοποίηση δημοσίου τομέα: Μετά το 2020, και με τη στήριξη του RRF, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών προς πολίτες και επιχειρήσεις επιταχύνθηκε σημαντικά. Τα ποσοστά κάλυψης των στόχων υπερβαίνουν το 70%, ενώ περισσότερες από 2.200 υπηρεσίες παρέχονται πλέον ψηφιακά μέσω του gov.gr. Στον τομέα της ψηφιακής υγείας, η Ελλάδα έχει καλύψει το 74% του στόχου και κινείται σε τροχιά πλήρους σύγκλισης έως το 2030.
Οι προτάσεις του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού ΣΕΒ
Η ανάπτυξη τεχνολογικής πρωτοπορίας προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση μετασχηματισμού, που υπερβαίνει μεμονωμένες δράσεις και αποσπασματικές πολιτικές. Δεδομένου ότι η χώρα διαθέτει περιορισμένους πόρους, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού όσο και σε επίπεδο υποδομών, καθίσταται αναγκαία η ενδυνάμωση του συνεργατικού πνεύματος, η μείωση του κατακερματισμού δυνάμεων και η ευθυγράμμιση στρατηγικών και επενδύσεων, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος και ο τομέας της τεχνολογίας να συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ. Στο παρών τεύχος του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού ΣΕΒ διατυπώνονται προτάσεις γύρω από 4 βασικούς πυλώνες:
• Ανάπτυξη ισχυρού εγχώριου τομέα τεχνολογίας, με έμφαση στην AI και στη σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας.
• Ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, με στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας.
• Επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜμΕ, μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών και φορολογικών κινήτρων.
• Εμβάθυνση της ψηφιοποίησης του δημόσιου τομέα, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, τα ανοικτά δεδομένα, την κυβερνοασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων προμηθειών.
Τα δεδομένα που αξιοποιεί η μελέτη προέρχονται από: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Eurostat, DESI, e-Government Benchmark Report, Broadband Coverage Study, Open Data Maturity Report), OECD, WEF, IMD, Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας.
