Άρθρο από τον Ανέστη Β. Λελίδη, Επικεφαλής εισηγητή της TÜV HELLAS (TÜV NORD)
Μέρος Ι: Γενικά περί του νέου διεθνούς προτύπου ISO 56001
Η Διαχείριση της Καινοτομίας [innovation management] αφορά, στον πυρήνα της, τη δημιουργία αξίας [value creation] – για τους οργανισμούς, για τους πελάτες, για τους συνεργάτες και για το μέλλον.
Ωστόσο, όταν οι οργανισμοί εξετάζουν την υλοποίηση συστημάτων διαχείρισης καινοτομίας [innovation management systems] ή γενικότερα, πρωτοβουλιών καινοτομίας [innovation initiatives], προκύπτουν συχνά τα ακόλουθα τρία (3) κρίσιμα ερωτήματα:
[1] Πώς μπορούμε να επιτύχουμε & να μεγιστοποιήσουμε την αξία του πειραματισμού; [βασικό εργαλείο μετασχηματισμού των υποθέσεων εργασίας σε νέα γνώση προς εμπορική αξιοποίηση – πυρήνας της καινοτομικής διεργασίας]
[2] Πέρα από την εν γένει οργανωσιακή ευελιξία [organizational adaptability], πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε στις αλλαγές της τεχνολογίας, των παραγόντων της αγοράς, των ανταγωνιστών και των βαθύτερων αναγκών των πελατών; [where to play / with foresight – σημείο εκκίνησης: environmental scanning]
[3] Πώς μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα με λιγότερα; [λιγότερους πόρους, λιγότερο χρόνο, περιορισμένους προϋπολογισμούς και μικρές ομάδες].
H διαχείριση της καινοτομίας, ως μία αυτοτελή διαχειριστική κατεύθυνση [managerial discipline], καλείται να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις ανωτέρω προκλήσεις / αναγκαιότητες του τρέχοντος επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Ενός περιβάλλοντος στο οποίο η επιβίωση, πολλώ δε μάλλον η αριστεία ενός οργανισμού, εξαρτάται από την στοχευμένη μετάβαση από το competitive advantage στο transient advantage[1].
Έχει αποδειχθεί επιστημονικά και εμπειρικά ότι μέσω αποδεδειγμένων οργανωτικών δομών, κατάλληλων μεθόδων & εργαλείων, οι οργανισμοί μπορούν:
[α] Να αντλήσουν ουσιαστικές γνώσεις & αποτελέσματα από τον πειραματισμό
[β] Να αναπτύξουν την ικανότητα προσαρμογής & επιτυχίας μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκών αλλαγών [αξιοποίηση ευκαιριών / διαχείριση της αβεβαιότητας]
[γ] Να βελτιστοποιήσουν τους πόρους τους ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο αντίκτυπο [financial & non–financial impact] με λιγότερα μέσα.
Η οικογένεια προτύπων ISO 56000 για τη διαχείριση της καινοτομίας, με αιχμή του δόρατος το διεθνές πρότυπο ISO 56001:2024 που περιέχει τις σχετικές απαιτήσεις εγκαθίδρυσης/πιστοποίησης ενός Συστήματος Διαχείρισης της Καινοτομίας, παρέχει ένα ισχυρό θεμέλιο για τις ανωτέρω προσπάθειες, προσφέροντας εκείνα τα πλαίσια λειτουργίας που βοηθούν τους οργανισμούς να αξιοποιούν & να διατηρούν την αξία της καινοτομίας με έναν συστηματικό & συστημικό τρόπο [systematic & systemic approach].
Αναλυτικότερα, αξιοποιώντας έναν διευρυμένο ορισμό της καινοτομίας [innovation definition[2]] και αξιοποιώντας μία ολιστική προσέγγιση, δια της κατάλληλης προσαρμογής του κύκλου Deming [PDCA cycle, όπως αποτυπώνεται στο παραπάνω σχήμα], παρέχει ένα κοινό πλαίσιο [γενικό & προσαρμόσιμο] για την ανάπτυξη & εφαρμογή ικανοτήτων καινοτομίας, την αξιολόγηση της απόδοσης και την επίτευξη επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων, βοηθώντας, παράλληλα, έναν οργανισμό να απομακρύνει εμπόδια & να βελτιώσει τις συνθήκες προληπτικά.
Μέρος II: Οφέλη & Οδικός Χάρτης εφαρμογής και Πιστοποίησης του διεθνούς προτύπου ISO 56001
[Α] Οφέλη εκ του διεθνούς προτύπου ISO 56001
Τα οφέλη [benefits] για τους οργανισμούς εκ της εφαρμογής και Πιστοποίησης ενός Συστήματος Διαχείρισης της Καινοτομίας σύμφωνα με τις απαιτήσεις του εν λόγω προτύπου δύναται να συνοψιστούν στα ακόλουθα:
- Αυξημένη ικανότητα διαχείρισης της αβεβαιότητας
- Αυξημένη ανάπτυξη, έσοδα, κερδοφορία και ανταγωνιστικότητα
- Μείωση του κόστους και των αχρήστων [wastes] και αύξηση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας των πόρων
- Βελτιωμένη βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα [resilience]
- Αυξημένη ικανοποίηση των χρηστών, πελατών, πολιτών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών
- Διαρκής ανανέωση του χαρτοφυλακίου προσφορών
- Εμπλοκή και ενδυνάμωση των ανθρώπων στον οργανισμό
- Αυξημένη ικανότητα προσέλκυσης συνεργατών, συνεργασιών[3] και χρηματοδότησης [funding] εγχώρια αλλά και σε διεθνείς αγορές
- Ενισχυμένη φήμη και αποτίμηση του οργανισμού
- Διευκόλυνση της συμμόρφωσης με κανονισμούς και άλλες σχετικές απαιτήσεις
[Β] Οδικός Χάρτης υλοποίησης/πιστοποίησης του διεθνούς προτύπου ISO 56001
Η υλοποίηση του ISO 56001:2024 αποτελεί στρατηγική απόφαση για έναν οργανισμό και απαιτεί μια δομημένη προσέγγιση για τη μετατροπή των υφιστάμενων πρακτικών καινοτομίας σε στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία.
Τα βασικά βήματα [road–map] για την ενσωμάτωση του εν λόγω διεθνούς προτύπου, και την απόκτηση της σχετικής πιστοποίησης, για το σύστημα διαχείρισης καινοτομίας [innovation management system] είναι τα κάτωθι:
Βήμα 1ο: Aρχική αξιολόγηση
Ξεκινήστε με μια διεξοδική ανάλυση της παρούσας κατάστασης των πρακτικών καινοτομίας του οργανισμού σας. Αυτό το βήμα περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση των διεργασιών σας [process mapping], την αναγνώριση των πλεονεκτημάτων προς αξιοποίηση και τον εντοπισμό αδυναμιών που πρέπει να διορθωθούν. Η συγκεκριμένη αξιολόγηση είναι απαραίτητη για να δημιουργήσετε μια σταθερή βάση [reference level] πριν από την εφαρμογή των απαιτήσεων του ανωτέρου διεθνούς προτύπου [μέσω της χρήσης gap assessment].
Βήμα 2ο: Διασφάλιση δέσμευσης της ανώτατης διοίκησης
Η δέσμευση της ανώτατης διοίκησης είναι ίσως ο καθοριστικότερος παράγοντας για την αποτελεσματική υλοποίηση ενός συστήματος διαχείρισης καινοτομίας βασισμένο στις απαιτήσεις του ISO 56001. Διασφαλίστε την εμπλοκή της ανώτατης διοίκησης από την αρχή, ώστε να στηρίζει ενεργά το project και να το επικοινωνεί κατάλληλα σε όλο τον οργανισμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι μία από τις 8 αρχές [principles] της διαχείρισης της καινοτομίας είναι η ύπαρξη συγκεκριμένης μορφής ηγεσίας [future–focused leaders].
Παράλληλα, αναπτύξτε μια πολιτική καινοτομίας [innovation policy] ευθυγραμμισμένη με τους στρατηγικούς στόχους του οργανισμού, ώστε κάθε πρωτοβουλία καινοτομίας [innovation initiative] να συμβάλει στις ευρύτερες οργανωσιακές στοχεύσεις για ανάπτυξη και συνεχή βελτίωση.
Βήμα 3ο: Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση της ομάδας
Το ISO 56001 απαιτεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη του οργανισμού να κατανοήσουν τη σημασία του, καθώς και τον ρόλο τους στη διεργασία της καινοτομίας. Διασφαλίστε ότι οι ομάδες σας λαμβάνουν την κατάλληλη εκπαίδευση προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις του εν λόγω διεθνούς προτύπου, ώστε να υιοθετήσουν τις απαραίτητες (νέες) πρακτικές.
Παράλληλα, ενημερώστε [awareness] όλο το προσωπικό για την καταλυτική σημασία της καινοτομίας ως ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος για τον οργανισμό, επισημαίνοντας ότι η συμβολή του καθενός έχει σημασία για την επιτυχία της τρέχουσας πρωτοβουλίας [εγκαθίδρυση ενός συστήματος διαχείρισης καινοτομίας].
Αξίζει να σημειωθεί ότι μία από τις 8 αρχές [principles] της διαχείρισης της καινοτομίας είναι η διαμόρφωση της κατάλληλης κουλτούρας καινοτομίας [innovation culture].
Βήμα 4ο: Ανάπτυξη και τεκμηρίωση διεργασιών
Ο σχεδιασμός και η τεκμηρίωση διεργασιών [processes / documented procedures] είναι βασικά βήματα για τη διασφάλιση ότι οι πρακτικές καινοτομίας είναι σαφείς και επαναλαμβανόμενες. Δημιουργήστε διεργασίες προσαρμοσμένες στο μέγεθος, τη φύση των δραστηριοτήτων και τους στόχους του οργανισμού σας, διασφαλίζοντας ότι πληρούν πλήρως τις απαιτήσεις του ISO 56001.
Τεκμηριώστε κάθε βήμα, από τις μεθόδους συλλογής ιδεών [innovative thinking: idea = insight + assumption – how to win / with ideation] έως τα κατάλληλα εργαλεία παρακολούθησης έργων [remember: innovation projects are different from classic projects / using agile methodology for innovation initiatives – adaptable cross–functionality], ώστε να εξασφαλίσετε συνέπεια και ευκολία εφαρμογής στην καθημερινή λειτουργία του οργανισμού.
Βήμα 5ο: Υλοποίηση και παρακολούθηση
Αφού οι διαμορφωθείσες διεργασίες τεθούν σε εφαρμογή, προχωρήστε στην υλοποίησή τους. Παρακολουθήστε σχολαστικά την αποτελεσματικότητά τους, παρακολουθώντας την πρόοδο των έργων [innovation projects / innovation portfolios], την επίτευξη των στόχων καινοτομίας [innovation objectives] και τον συνολικό αντίκτυπο κάθε πρωτοβουλίας.
Χρησιμοποιήστε σχετικούς δείκτες απόδοσης [KPIs] για να αξιολογήσετε την αποτελεσματικότητα των διεργασιών και του διαμορφωθέντα συστήματος διαχείρισης καινοτομίας ως ολότητα. Αυτά τα δεδομένα θα σας παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τη συνεχή προσαρμογή και βελτίωση των πρακτικών καινοτομίας.
Βήμα 6ο: Επιθεώρηση και Πιστοποίηση
Διενεργήστε τακτικές εσωτερικές επιθεωρήσεις [internal audits] & ανασκόπηση της ανώτατης διοίκησης [management review] για να αξιολογήσετε τη συμμόρφωση των πρακτικών σας με τις απαιτήσεις του ISO 56001 και να εντοπίσετε πιθανούς τομείς βελτίωσης πριν από την εξωτερική επιθεώρηση.
Προετοιμαστείτε για την επιθεώρηση πιστοποίησης [third–party certification] από Διαπιστευμένο [accredited] Φορέα Πιστοποίησης, ο οποίος θα επιβεβαιώσει τη συμμόρφωσή σας με το διεθνές πρότυπο ISO 56001. Εν κατακλείδι, η συγκεκριμένη πιστοποίηση δεδομένου ότι διενεργείται από ανεξάρτητο Φορέα, αμερόληπτα και αξιόπιστα, θα ενισχύσει την αξιοπιστία του οργανισμού σας στο πεδίο της καινοτομίας, αποδεικνύοντας τη δέσμευσή της στη συστηματική και αποτελεσματική διαχείριση των καινοτόμων πρωτοβουλιών / έργων της.
Μέρος III: Αντί επιλόγου
H TÜV HELLAS (TÜV NORD), πρωταγωνιστώντας στην παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών Επιθεώρησης – Πιστοποίησης – Εκπαίδευσης, ήδη δύναται να παρέχει κατάλληλη εκπαίδευση [on demand] όσον αφορά το διεθνές πρότυπο ISO 56001:2024, με αναφορά στο σύνολο των διεθνών προτύπων της σειράς ISO 56000.
Παράλληλα, παρέχει υπηρεσίες Πιστοποίησης [third-party certification] σε οργανισμούς, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς προτύπου ISO 56001:2024.
Λίγα λόγια για την TÜV HELLAS (TÜV NORD)
Η TÜV HELLAS (TÜV NORD) είναι Οργανισμός Επιθεώρησης, Πιστοποίησης και Εκπαίδευσης, μέλος TÜV NORD GROUP. Στην Ελλάδα δραστηριοποιείται από το 1987, παρέχοντας ανεξάρτητες υπηρεσίες Επιθεώρησης και Πιστοποίησης (Third Party Inspection-Certification) σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα, στους τομείς της Τεχνολογίας, της Ποιότητας, της Ασφάλειας, της Ενέργειας και του Περιβάλλοντος.
Μέχρι σήμερα η TÜV HELLAS (TÜV NORD), έχει πιστοποιήσει περισσότερα από 15.000 Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας και παρέχει Πιστοποιητικά με διεθνή αναγνώριση που αποτελούν διαβατήριο εγκυρότητας στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, περισσότερα από 70.000 στελέχη, ανεξαρτήτως κλάδου της Αγοράς, έχουν παρακολουθήσει εξειδικευμένα εκπαιδευτικά σεμινάρια, προσφέροντας προστιθέμενη αξία στο βιογραφικό τους. Στον τομέα των Επιθεωρήσεων συμμετέχει και καθορίζει αποφασιστικά το παρόν και μέλλον της Ποιότητας των Τεχνικών Έργων, με υπηρεσίες ελέγχου και επίβλεψης σε έργα υποδομής, επιβεβαιώνοντας την ασφάλεια και την ποιότητα των κατασκευών.
Η TÜV HELLAS (TÜV NORD) διαθέτει γραφεία στην Αθήνα, στην Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο Κρήτης, συνεργαζόμενο στα Ιωάννινα, θυγατρικές εταιρείες στην Κύπρο και στην Αίγυπτο και παγκόσμια παρουσία μέσω της Πιστοποίησης και επιθεώρησης έργων, ανά την υφήλιο.
[3] Also see ISO 44001:2017 – Collaborative Business Relationship Management Systems
[2] ISO 56000:2025 – Innovation definition: New or changed entity, realizing or redistributing value.
[1] Το transient advantage είναι μια στρατηγική που αγκαλιάζει την ιδέα της συνεχούς αλλαγής και εξέλιξης. Αντί να βασίζονται σε ένα μοναδικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, οι εταιρείες που υιοθετούν μια στρατηγική transient advantage αναζητούν διαρκώς τρόπους να καινοτομούν και να παραμένουν μπροστά από τις εξελίξεις.
