Μια ολιστική, συστημική προσέγγιση βασισμένη σε Πρότυπα του ISO.
[ISO 22301 – ISO 44001 – ISO 56001]
Άρθρο από τον Ανέστη Β. Λελίδη / Ειδικός Εκπαιδευτής της TÜV Hellas TÜV Nord
Η εποχή που διανύουμε [αυξημένες γεωπολιτικές, γεωοικονομικές, γεωστρατηγικές “διακυμάνσεις”] αποτελεί σημείο καμπής για τους Οργανισμούς. Καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα μακροοικονομικό περιβάλλον που απαιτεί έναν τρόπο σκέψης αναφορικά με την Αστάθεια – την Αβεβαιότητα – την Πολυπλοκότητα – και την Ασάφεια (VUCA [Volatility/Αστάθεια – Uncertainty/Αβεβαιότητα – Complexity/Πολυπλοκότητα – Ambiguity/Ασάφεια]).
Η έννοια VUCA ασχολείται με τον στρατηγικό κίνδυνο και αποτυπώνει την εμπειρία λειτουργίας σε (προσαρμοστικά) πολύπλοκα περιβάλλοντα / (adaptive) complex environments. Επί της ουσίας, παρέχει έναν οδικό χάρτη για τους Οργανισμούς ώστε να αναπτύξουν στρατηγικές ετοιμότητας, διορατικότητας, προσαρμογής και προληπτικής παρέμβασης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, σε συστημικό επίπεδο, ένας Οργανισμός είναι υποχρεωμένος να αγωνίζεται διαρκώς για την Επιχειρηματική Αριστεία [Business Excellence] / όχι μόνο για την επιβίωσή του αλλά και την ανάπτυξή του [not only survive but thrive].
Σε αυτή την αέναη προσπάθεια, μπορούμε να πούμε ότι τρεις [3] τομείς ενδιαφέροντος [ως ακρογωνιαίοι/θεμέλιοι λίθοι] υποστηρίζουν την επίτευξη της Επιχειρηματικής Αριστείας [Business Excellence]:
[I] Αποτελεσματική πλοήγηση σε έναν κόσμο γεμάτο “διαταραχές” [effective navigation in a world of disruptions].
[II] Δημιουργία “αξίας” μέσω διαφόρων μορφών/τύπων/σχημάτων συνεργασίας [collaboration for value creation].
[III] Αποτελεσματική και συστηματική καινοτομία [innovation].
Λαμβάνοντας υπόψη την πληθώρα υπαρχόντων μοντέλων επιχειρηματικής αριστείας [business excellence models], τα οποία ουσιαστικά δημιουργούν ένα λαβυρινθώδες τοπίο, η αναζήτηση λύσεων στον κόσμο των Προτύπων ISO, σε επίπεδο Συστημάτων Διαχείρισης [Management Systems], εκτιμάται ότι δύναται να παρέχει ένα αποδοτικό & αρθρωτό πλαίσιο οργανωσιακής διαχείρισης [top-down approach].
Μια καλά δομημένη “ενσωμάτωση” των Συστημάτων Διαχείρισης:
- [Πυλώνας I] ISO 22301 “Σύστημα Διαχείρισης Επιχειρησιακής Συνέχειας – BCMS”,
- [Πυλώνας II] ISO 44001 “Σύστημα Διαχείρισης Συνεργατικών Επιχειρηματικών Σχέσεων – CBRMS”, και
- [Πυλώνας III] ISO 56001 “Σύστημα Διαχείρισης Καινοτομίας – IMS”
προσφέρει δυνατότητες [integrated corporate capabilities] για μία αποτελεσματική διαχειριστική λειτουργία στους κρίσιμους τομείς της ανθεκτικότητας [πυλώνας I], της συνεργασίας [πυλώνας II] και της καινοτομίας [πυλώνας III], και μάλιστα με έναν ολιστικό, συστημικό τρόπο.
Αναλυτικότερα, έχουμε τα εξής:
- ISO 22301 “Σύστημα Διαχείρισης Επιχειρησιακής Συνέχειας”
Ένα Σύστημα Διαχείρισης Επιχειρησιακής Συνέχειας επιτρέπει στους Οργανισμούς να αξιολογούν [χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο που ονομάζεται Ανάλυση Επιπτώσεων Επιχειρησιακής Λειτουργίας – Business Impact Analysis (BIA)] τις πιθανές επιπτώσεις μιας διακοπής λειτουργίας και να αναπτύσσουν αποτελεσματικά Σχέδια Επιχειρησιακής Συνέχειας [Business Continuity Plans (BCPs)] ώστε να ελαχιστοποιούν τον συνολικό αντίκτυπο στον Οργανισμό.
Ουσιαστικά, το ISO 22301 παρέχει ένα ισχυρό πλαίσιο για την ανάπτυξη αποτελεσματικών διαδικασιών απόκρισης & ανάκαμψης περιστατικών [incident response & recovery procedures], ώστε να διασφαλιστεί ότι ο Οργανισμός μπορεί να ανακάμψει γρήγορα [business as usual] σε περίπτωση διαταραχής [συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας κρίσιμων IT assets / διεργασίες – διαδικασίες ανάκαμψης από καταστροφές / disaster recovery].
- ISO 44001 “Σύστημα Διαχείρισης Συνεργατικών Επιχειρηματικών Σχέσεων”
Συνεργασία για την επίτευξη νέων στόχων [δημιουργία αξίας / πρόταση αξίας] – Ένα Σύστημα Διαχείρισης Συνεργατικών Επιχειρηματικών Σχέσεων ενισχύει τους Οργανισμούς στη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων σχέσεων τόσο εσωτερικά [μεταξύ μονάδων/τμημάτων], όσο και με εξωτερικά μέρη [π.χ. προμηθευτές, συνεργάτες].
Δύναται να λεχθεί ότι αυτό που συχνά βλάπτει τις σχέσεις είναι η έλλειψη εμπλοκής [lack of engagement]. Υπάρχει περιορισμένη κατανόηση των διαδικασιών, των επιχειρηματικών αποτελεσμάτων, της ροής πληροφοριών, των κινήτρων και των μετρήσεων απόδοσης. Υπάρχει δυσαρμονία [not alignment] με τους αμοιβαίους στόχους, που οδηγεί σε τακτικές ευκαιριακής εκμετάλλευσης των τρεχουσών επιχειρηματικών καταστάσεων.
Το ISO 44001 αντιμετωπίζει αυτή τη δυσαρμονία. Αναγνωρίζει ότι τα σύγχρονα επιχειρηματικά μοντέλα περιλαμβάνουν πολλαπλές σχέσεις που απαιτούν πόρους & ικανότητες σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών τομέων, πολιτισμών και χωρών για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.
Βοηθάει τους Οργανισμούς να αναθεωρήσουν τον τρόπο της συμβατικής τους στρατηγικής/δέσμευσης και να οδηγηθούν σε contracting λύσεις τύπου “συνεργατικών” συμβάσεων [formal relational contracts – dealing with the reality of incomplete contracts – economic perspective].
- ISO 56001 “Σύστημα Διαχείρισης Καινοτομίας”
Ένα Σύστημα Διαχείρισης Καινοτομίας, βασισμένο στο νέο [Σεπτέμβριος 2024] Πρότυπο ISO 56001, περιλαμβάνει μια σειρά από διασυνδεδεμένα στοιχεία που επιτρέπουν στον Οργανισμό να προσδιορίσει το όραμα, την πολιτική, τη στρατηγική, τους στόχους και τις διεργασίες/διαδικασίες της καινοτομίας, που απαιτούνται για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων καινοτομίας [innovation = knowledge & technology transformation to deal with business opportunities].
Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν την ανίχνευση & ανταπόκριση σε μεταβαλλόμενες συνθήκες στο περιβάλλον δράσης του Οργανισμού, την αναζήτηση νέων ευκαιριών, την διαμόρφωση future-focused ηγετών, την αξιοποίηση της γνώσης & της δημιουργικότητας των ανθρώπων εντός του εταιρικού σχήματος και έτερων ενδιαφερόμενων μερών [innovation hubs] και, εν τέλει, την προώθηση μιας κουλτούρας [innovation culture] που υποστηρίζει αποδοτικά τις δραστηριότητες καινοτομίας.
Επισημαίνεται ότι σχετικές έρευνες Innovation Benchmark έχουν τονίσει ως καθοριστικό στοιχείο τον ανθρώπινο παράγοντα για αποτελεσματικές πρωτοβουλίες καινοτομίας [innovation initiatives], με υψηλά ποσοστά στις κατηγορίες κουλτούρα καινοτομίας – δημιουργική σκέψη – ισχυρή δέσμευση της ανώτατης διοίκησης [strong C-suite leadership].
Συμπερασματικά, ο κατάλληλος σχεδιασμός – υλοποίηση – συντήρηση των παραπάνω Προτύπων ISO βοηθά τους Οργανισμούς να επιτύχουν εξαιρετικά αποτελέσματα για τα ενδιαφερόμενα μέρη, μέσω της εγκαθίδρυσης εξαιρετικών οργανωσιακών πρακτικών, όλα βασισμένα σε ένα σύνολο θεμελιωδών βέλτιστων πρακτικών / best practices [ουσιαστικά συμμόρφωση με τις υφιστάμενες απαιτήσεις των προαναφερθέντων Προτύπων ISO].
Επιπλέον ως βασικό σημείο σκέψης [critical thinking], αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα κατάλληλα διαχειριστικά “εργαλεία”, οφείλουμε να γνωρίζουμε τις διαφορές μεταξύ Επιχειρηματικής Αριστείας [Business Excellence] & Λειτουργικής Αριστείας [Operational Excellence].
Τα “κλασικά” Πρότυπα ISO, όπως τα ISO 9001, 14001, 20000, 22000, 27001, 45001, 50001 [επίπεδο αναφοράς αυτών: Συστήματα Διαχείρισης], μαζί με εργαλεία όπως το lean six sigma [τακτικό πεδίο εφαρμογής – process excellence], βοηθούν τους Οργανισμούς να βελτιστοποιούν τις διεργασίες τους [δράση σε λειτουργικό επίπεδο με την ανάλογη διαχειριστική παρακολούθηση – έλεγχο & την εποπτεία της ανώτατης διοίκησης]: Λειτουργική Αριστεία [Operational Excellence].
Σε αντίθεση, το «σύμπλεγμα» των προαναφερθέντων Προτύπων [ISO 22301, 44001, 56001] εστιάζουν στην ουσία της Επιχειρηματικής Αριστείας [Business Excellence], οδηγώντας στην επίτευξη αυτής, μέσω της ουσιαστικής αντιμετώπισης ζητημάτων disruption, value creation, & innovation [βλέπε infographic στην αρχή του άρθρου].
Εν κατακλείδι, δύναται να ισχυριστούμε ότι οι Οργανισμοί που έχουν ήδη εμπιστευθεί την πιστοποίηση τους σε διεθνή πρότυπα [management systems certification – 3d party audit] με σκοπό τη διαρκή τους βελτίωση σε επίπεδο Λειτουργικής Αριστείας [Operational Excellence], θα υιοθετήσουν ολιστικά, ως νέα εργαλεία Διοίκησης, τα ανωτέρω διεθνή πρότυπα Επιχειρηματικής Αριστείας [Business Excellence] ώστε να εξασφαλίσουν απρόσκοπτα [resilience status] την αποτελεσματική “παραγωγή” αξίας [value generation].
